200 emekli NFL oyuncusu üzerinde yapılan ön araştırma, katılımcıların çoğunda koroner arterlerde plak ve ciddi daralma bulunduğunu ortaya koydu.
Çalışmanın ana bulguları
Yeni ve bağımsız ön araştırmaya göre, eski NFL oyuncuları belirti vermeden ilerleyebilen, çoğu zaman fark edilmemiş ve tedavi edilmemiş koroner arter hastalığı açısından yüksek risk taşıyabilir. Koroner arter hastalığı, kalbi besleyen damarlarda kolesterol plağı birikmesiyle kan akışının azalması anlamına geliyor ve bu durum kalp kasının yeterli oksijen almasını engelleyebiliyor.
Çalışmada 200 emekli NFL oyuncusu yer aldı. Görüntüleme incelemesinde katılımcıların %85’inde koroner plak tespit edildi. Buna karşın, tarama öncesinde yalnızca %13’ünde bilinen bir koroner arter hastalığı tanısı vardı. Araştırmacılar, sonuçların eski profesyonel futbolcularda koroner plak birikimini değerlendiren ilk çalışmalardan biri olduğuna dikkat çekti.
Daralma ve belirti arasındaki fark
Verilere göre katılımcıların %42’sinde kalp damarlarından en az birinde %50’den fazla daralma saptandı. Yaklaşık her 5 kişiden 1’inde birden fazla damarda tıkanıklık vardı; %29’unda ise kalbe giden kan akışını belirgin biçimde sınırlayacak düzeyde plak birikimi görüldü. Buna karşın eski oyuncuların %10’undan azı göğüs ağrısı ya da nefes darlığı bildirdi.
Çalışmada öne çıkan bir başka nokta, saptanan plağın ortalama olarak neredeyse %90’ının yumuşak, yani kireçlenmemiş olmasıydı. Kireçlenmemiş plak, kireçlenmiş plağa göre daha yüksek hastalık riskiyle ilişkilendiriliyor ve geleneksel koroner arter kalsiyum puanlamasıyla saptanamıyor.
Araştırmada ayrıca her 3 eski NFL oyuncusundan 1’inin toplam plak hacmine göre ağır ya da yaygın kategoriye girdiği belirtildi. Bu sınıflandırma, toplam plak hacmi 251-750 mm3 veya 750 mm3’ün üzerindeki düzeyleri kapsıyor.
Hat oyuncularında risk daha belirgin
Sonuçlar, emekli hat oyuncularında diğer pozisyonlarda oynamış katılımcılara kıyasla daha fazla plak ve daha ağır damar tıkanıklığı görüldüğünü gösterdi. Araştırmacılar, yaş ve cinsiyet bakımından eşleştirilmiş bir referans grupla yaptıkları karşılaştırmada da eski hat oyuncularının toplam plak hacminde medyanın üzerinde, diğer pozisyonlardaki oyuncuların ise medyanın oldukça altında yer aldığını bildirdi.
Bir çalışma yazarı, bu sonuçların beklenenden daha çarpıcı olduğunu belirterek, çok sayıda eski futbolcuda anlamlı düzeyde hastalık bulunmasına rağmen neredeyse hiçbirinde belirti olmamasının dikkat çekici olduğunu söyledi. Aynı isim, belirtilerin bir koroner arterin içinde gerçekte neler olup bittiğini her zaman doğru yansıtmadığını vurguladı.
Tarama sonrası tedavi isteği arttı
Koroner bilgisayarlı tomografi anjiyografisi, yani kalp damarlarını X ışınlarıyla görüntüleyen girişimsel olmayan tarama yöntemiyle yapılan inceleme, katılımcıların riskini görünür hale getirdi. Çalışmada kullanılan yapay zekâ destekli koroner plak analizi, damarlardaki plak miktarını, türünü ve kan akışına etkisini ölçtü; sonuçlar renk kodlu, kişiye özel üç boyutlu bir model üzerinden sunuldu.
Katılımcıların bir kısmı, sonucu bir kardiyologla değerlendirdikten sonra tedaviye daha açık hale geldi. Çalışmada, analiz öncesinde kolesterol düşürücü ilaç kullanmayanların neredeyse %90’ının tedaviye başlamaya hazır olduklarını söylediği aktarıldı. Araştırmacılar, erken saptanan koroner arter hastalığının çoğu zaman ilaç ve yaşam tarzı değişiklikleriyle tedavi edilebildiğini, her zaman bir tıbbi işlem gerektirmediğini ifade etti.
Çalışmanın bir sonraki aşamasında, tedaviye başlama isteğinin gerçekten uygulamaya dönüşüp dönüşmeyeceği, bunun kolesterol düzeylerini düşürüp düşürmeyeceği ve kalp krizi sayısını azaltıp azaltmayacağı incelenecek.
Uzmanlardan uyarı ve çalışma sınırlamaları
Çalışmaya dahil edilmeyen ancak yorum yapan bir uzman, eski elit sporcu olmanın daha sonraki yaşamda koroner hastalıktan korumadığını söyledi. Uzman, damarlarda plak birikiminin yıllarca akışı etkilemeden sürebileceğini, bu nedenle kişinin kendini iyi hissetmesinin damarların sağlıklı olduğu anlamına gelmeyeceğini belirtti. Ayrıca bir plağın yırtılıp pıhtı ve kalp krizine yol açabileceğini, bunun da çok fazla uyarı vermeden gerçekleşebileceğini ifade etti.
Aynı uzman, genel kamuya dönük mesajın da buna paralel olduğunu söyledi ve risklerin belirtiler ortaya çıkmadan önce dikkate alınması gerektiğini aktardı. Çalışmada katılımcıların ortanca yaşı 57, ortanca beden kitle indeksi 31 olarak verildi. Katılımcıların yaklaşık dörtte biri hat oyuncusuydu; %5’inde Tip 2 diyabet, yaklaşık %30’unda yüksek tansiyon ve/veya yüksek kolesterol vardı. Her 6 kişiden 1’i de halen sigara kullandığını ya da geçmişte sigara içtiğini bildirdi.
Araştırmacılar, çalışmanın gönüllü katılıma dayandığını, bu nedenle sonuçların tüm emekli NFL oyuncularını temsil etmeyebileceğini belirtti. Ayrıca çalışmada prospektif olarak kaydedilmiş bir kontrol grubu bulunmadığı, karşılaştırmanın yaş ve cinsiyet açısından eşleştirilmiş bir atlet referans grubuyla yapıldığı kaydedildi. Sonuçların başka sporculara ya da genel nüfusa doğrudan uygulanamayabileceği de vurgulandı.
