Tip 2 diyabeti olan yetişkinlerde sistolik kan basıncını 120 mm Hg altına indirmeye yönelik yoğun tedavi, kalp-damar olaylarını standart tedaviye göre anlamlı ölçüde azaltmadı.
Çalışmanın ana sonucu
American Heart Association’nın Scientific Sessions 2026 toplantısında sunulan yeni bulgulara göre, Tip 2 diyabeti bulunan ve kalp-damar riski yüksek olan yetişkinlerde daha agresif tansiyon düşürme yaklaşımı beklenen etkiyi göstermedi. Araştırmada, sistolik kan basıncını 120 mm Hg’nin altına indirmeyi hedefleyen yoğun tedavi ile 140 mm Hg’nin altını amaçlayan standart tedavi karşılaştırıldı.
Sonuçlar, kalp-damar kaynaklı ölüm, inme, kalp krizi ve diğer başlıca kalp-damar olaylarının görülme sıklığında anlamlı bir fark olmadığını ortaya koydu. Araştırmacılar yine de, daha yoğun tedavinin küçük ama klinik açıdan önemli bir yarar sağlayabileceği olasılığının tamamen dışlanmadığını belirtti.
9 binden fazla kişi izlendi
OPTIMAL-DIABETES çalışmasına Brezilya’daki 33 merkezden 50 yaş ve üzerindeki 9.476 yetişkin dahil edildi. Katılımcıların ortalama yaşı 65’ti. Çalışmada yer alanların %62’si kadın, %42,5’i melez, %41,9’u beyaz ve %14,5’i Siyah yetişkinler olarak kendini tanımladı.
Katılımcıların sistolik kan basıncı 130-180 mm Hg aralığındaydı. Araştırmaya alınanlarda Tip 2 diyabetin yanı sıra, mevcut kalp-damar hastalığı, sessiz kalp-damar hastalığı, kronik böbrek hastalığı ya da sigara kullanımı, yüksek kolesterol veya 75 yaş ve üzeri olmak gibi ek risk faktörleri bulunuyordu.
Çalışmaya katılanlar Ağustos 2019 ile Ekim 2021 arasında kaydedildi ve 4 yıl boyunca izlendi. Başlangıçta ortalama sistolik kan basıncı 146 mm Hg, diyastolik kan basıncı ise 80 mm Hg idi. İzlem boyunca, ilk 3 ay hariç tutulduğunda, yoğun tedavi grubunda ortalama sistolik değer 122 mm Hg, standart tedavi grubunda ise 135 mm Hg olarak ölçüldü.
Riskte düşüş vardı ancak istatistiksel olarak anlamlı değildi
Ortalama 4 yıllık izlemde, yoğun tansiyon düşürücü tedavi alan grupta büyük bir kalp-damar olayı yaşama riski yaklaşık %10 daha düşük bulundu. Ancak bu fark istatistiksel olarak anlamlı değildi.
Yoğun tedavi grubunda 286 kişi (%6,0) büyük bir kalp-damar olayı yaşarken, standart tedavi grubunda bu sayı 315 kişi (%6,7) oldu. Büyük olaylar; kalp-damar kaynaklı ölüm, inme, kalp krizi, kalp yetersizliği nedeniyle hastaneye yatış ve kararsız angina nedeniyle yatışı kapsadı.
Araştırma ekibi, daha yoğun tedavinin kalp-damar sonuçlarında bir miktar iyileşme sağlayabileceğini ancak bunun Tip 2 diyabeti olmayan kişilerde görülen etkiye göre daha küçük olabileceğini değerlendirdi. Çalışmanın geniş ölçeğine rağmen bu nedenle mütevazı bir tedavi etkisinin kesin olarak yakalanamamış olabileceği ifade edildi.
Böbrek bulguları ve yan etkiler
Çalışmada böbrekle ilişkili olayların oranı yoğun tedavi grubunda daha yüksek çıktı. Bu grupta 270 kişi (%5,7), standart tedavi grubunda ise 175 kişi (%3,7) böbrek olayları yaşadı. Artışın büyük kısmı böbrek işlevindeki düşüşlerden kaynaklandı; son dönem böbrek hastalığı gelişenlerin sayısı ise azdı. Son dönem böbrek hastalığı açısından gruplar arasında belirgin fark saptanmadı.
Ciddi yan etkiler iki grupta da benzerdi. Araştırmacılar, bulguların daha yoğun tansiyon düşürmenin etkisiz olduğu şeklinde yorumlanmaması gerektiğini, ancak olası kalp-damar yararının daha sınırlı olabileceğini söyledi.
Uzmanlardan bireyselleştirilmiş tedavi vurgusu
Çalışmanın baş yazarı Karla Santo, bu sonuçların Tip 2 diyabetli yetişkinlerde uygun tansiyon hedeflerine ilişkin önemli kanıtlar sunduğunu belirtti. Santo, daha yoğun tedavinin istatistiksel olarak anlamlı bir azalma sağlamamış olsa da, bazı hastalarda küçük ama anlamlı sağlık yararları olabileceğini ifade etti.
OPTIMAL-DIABETES yürütme kurulu başkanı ve George Institute for Global Health – Imperial College London’da yönetici olan Otavio Berwanger ise sonuçların daha yoğun kan basıncı düşürmenin etkisiz olduğunu göstermediğini söyledi. Berwanger’e göre asıl mesaj, Tip 2 diyabeti olan kişilerde tansiyon yönetiminin bireysel olarak ele alınması gerektiği.
Berwanger, 120 mm Hg altındaki bir hedefin tüm hastalara otomatik olarak uygulanmaması gerektiğini, tedavi kararlarında olası kalp-damar yararının böbrek etkileri, tedavi yükü ve hasta tercihleriyle birlikte değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı. Araştırmacılar da optimal tansiyon hedeflerini belirlerken tek bir çalışmadan ziyade mevcut kanıtların tümünün birlikte ele alınması gerektiğini kaydetti.
Çalışmanın ayrıntıları ve sınırları
Analize göre katılımcıların 2.697’sinde (%28,5) kalp-damar hastalığı, 371’inde (%3,9) sessiz kalp-damar hastalığı ve 2.113’ünde (%22,6) kronik böbrek hastalığı başlangıçta mevcuttu. Çalışmada kan basıncı ilaçları, hedeflere ulaşmak için izlem boyunca ayarlandı.
Bu araştırmanın en önemli sınırlaması, çalışmanın açık etiketli olmasıydı; yani katılımcılar ve araştırmacılar hangi tedavi stratejisinin uygulandığını biliyordu. Ayrıca sonuçların Brezilya dışındaki topluluklara genellenebilirliği sınırlı olabilir.
American Heart Association toplantılarında sunulan çalışmaların sonuç ve yorumlarının yalnızca yazarlarına ait olduğu, kurumun resmi görüşünü zorunlu olarak yansıtmadığı belirtildi. Çalışmanın tam makalesi aynı gün New England Journal of Medicine dergisinde de yayımlandı.
